Insight Note

Câu hỏi phản ánh con người

Một vài chiêm nghiệm về chuyện đặt câu hỏi: chúng định hình nên cảm xúc, tâm thế, thái độ và tư duy của ta như thế nào.

Gần đây tôi bắt đầu đặt ra các câu hỏi triết học căn bản. Không phải tự nhiên tôi hứng thú với triết học hay gì, mà những câu hỏi đó hiện lên để giúp tôi giải đáp các câu hỏi hiện sinh và nhân sinh của mình. Và cách tôi đặt vấn đề cũng dần thay đổi theo.

Chẳng hạn như hôm nay tôi tự bật ra một câu hỏi: “Làm thế nào để tôi biết nhiều hơn về tài chính hay gì đó nhỉ?” Tôi liền chậm lại một vài giây và tự vấn: “Ủa biết thêm cái đó để làm gì? Tôi lại so sánh với người khác và muốn biết thêm rồi. Tôi thường tự nhìn vào người khác rồi thấy toàn cái thiếu và cái chưa được ở mình. Rồi cái sự tự ti, rụt rè cũng từ đó mà ra cả. Thay vì vậy, tôi nên tự hỏi là mình đang muốn gì?”

Tôi tự trả lời: “Tôi muốn tâm mình bình lặng hơn, hạnh phúc và tự do hơn. Tôi cũng muốn dùng tài năng của mình để giúp đỡ người khác, tạo giá trị cho cộng đồng nữa”. Ờ, thế mục đích rõ rồi. Cho nên câu hỏi đúng mình cần đặt ra là “mình đang cần học điều gì, biết cái gì để giúp mình hướng đến cái mong muốn đó? Tư duy của mình phải ra sao để đi đến nơi đấy? Mình phải làm gì để hiện thực hóa những điều trên?”

Mà khi thay đổi câu hỏi, tự nhiên tâm thế tôi cũng thay đổi. Nếu câu hỏi hướng về cái sự thiếu hụt và cái chuẩn của người khác, ta dễ thấy mình thấp kém, tự ti, và sợ hãi. Nếu câu hỏi quay về nương tựa cái mục đích, cái mong muốn của mình, cái thứ tôi có thể làm và trao đi, có thể đóng góp, tôi chỉ muốn nghĩ cách để làm thôi. Không hề có sự dè chừng, thụt lùi ở trong đó; có chăng là sự cẩn trọng hay cái thói quen tư duy hay cảm giác sợ hãi cũ kĩ của tôi thôi.

Vậy đó, tôi chỉ muốn ghi chú lại cái ý này. Chỉ cần thay đổi đối tượng và cách ta đặt câu hỏi, mọi thứ sẽ thay đổi theo.

Thảo luận

Facebook Threads X

Bình luận

Bình luận bằng tài khoản Facebook, Google, X hoặc email.

Ghi chú kết nối